Fazy ewolucji wytwarzania narzędzi

Badając narzędzia znajdowane w kolejnych warstwach archeologowie ustalili przebieg ewolucji ich wytwarzania. Odpowiednie fazy w róż­nych częściach świata są w pewnej mierze zbieżne, ale nierzadko pewne kultury trwają na jakimś obszarze, gdy wszędzie indziej dawno już zo­stały wyrugowane przez nowe. Długi cykl rozwojowy prześledzono w Olduyai w Tanzanii. W Europie badał te zjawiska Breuil i wielu innych. Toczono wiele sporów na te­mat pochodzenia, ewolucji i przenoszenia się kultur. Szczególnie ciekawe byłoby dowiedzieć się, czy innowacje powstają w jednym miejscu i roz­przestrzeniają się przenikając coraz dalej, czy też powstają równolegle wśród różnych ludów. Nie umiemy dziś jednoznacznie odpowiedzieć na to ważne pytanie. Nie potrafimy dokładnie określić warunków sprzyja­jących twórczym poczynaniom człowieka.

Kolejne fazy wytwórczości ludzkiej zostały najpierw opracowane przez archeologów w Europie, natomiast najpowszechniej używane na­zwy tych faz pochodzą od miejscowości, gdzie po raz pierwszy odkryto ośrodki wytwórcze. Nazewnictwo to jest jednak mylące, a o same na­zwy toczą się często spory, które jednocześnie dotyczą pierwszeństwa poszczególnych kultur. Ponadto archeologowie w różnych krajach posłu­gują się różną terminologią. Podejmowane są próby jej ujednolicenia. Tutaj spróbujemy skojarzyć dane archeolo­giczne z wiedzą o mózgu, choć trudności będą aż nazbyt oczywiste.

Pamiętając o tych zastrzeżeniach wprowadzimy serię nazw wziętych głównie z badań wykopaliskowych w dolinie Sommy we Francji, do któ­rych będziemy się stale odwoływać. Cały ten okres rozwoju wytwórczości nazwano paleolitem albo starszą epoką kamienną; obejmu­je on epokę, w ciągu której produkowano narzędzia metodą łupania ka­mienia, a ludzie żyli z myślistwa i zbieractwa. Około 11 000 lat temu rozpoczął się okres mezolityczny, a po nim epoka neolitu, w której na­rzędzia były już znacznie zróżnicowane; rozwinęło się rolnictwo oraz osadnictwo, które stopniowo doprowadziło do cywilizacji miejskiej. Okres paleolityczny dzieli się na paleolit dolny ? od czasów najdawniejszych do 100 000 lat temu, paleolit środkowy (?rozwinięty paleolit dolny”) ?
do 30 000 lat temu, oraz paleolit górny ? do 11 000 lat temu. Nie wszę­dzie jednocześnie osiągano poszczególne stadia kulturowe, co komplikuje nazewnictwo i utrudnia datowanie. Należy odróżniać datowanie względ­ne ? według stadiów kulturowych ? od datowania absolutnego, okre­ślającego ścisłe daty. Trzeba stale pamiętać o tym, że nigdy nie było tak, aby w danym momencie wszystkie kultury na świecie były jednakowe. Także i dziś jest to oczywiste, gdy np. tubylcy w Australii żyją podobnie, jak ich przodkowie ? myśliwi w górnym paleolicie. W ciągu ostatnich kilku tysięcy lat wszędzie odbywały się przemiany sposobów bytowania od myślistwa do rolnictwa, a następ­nie do cywilizacji miejskiej i przemysłowej. Różne ludy znajdują się obecnie na różnych etapach tej drogi rozwoju.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.