Motywacje, działania celowe, powściągliwość w działaniach

Kolejną cechą wyróżniającą człowieka spośród naczelnych jest jego zdol­ność do długotrwałego koncentrowania się na jednym celu. Pod tym względem przypomina on zwierzęta mięsożerne, takie jak tygrysy, które czają się i tropią ofiarę przez całe godziny lub nawet dnie. Na podstawie danych kopalnych możemy prześledzić u człowieka przynajmniej jedną zmianę, najprawdopodobniej związaną ze zdolnością do długotrwałej uwa­gi. Jedną z najbardziej uderzających cech, jaką członkowie rodzaju Homo różnią się od rodzajów wcześniejszych, a H. sapiens różni się od H. erectus, jest rozwój płatów czołowych mózgu i związane z tym wy­sokie czoło. Nie umiemy dokładnie zmierzyć rozwoju płatów czołowych w filogenezie, ale rozwój ten musiał nastąpić bardzo szybko w średnim plejstocenie, kiedy to prawdopodobnie pojawiło się wiele innych charak­terystycznych cech człowieka.

Funkcje płatów czołowych są dziś dość dobrze znane, choć niełatwo je krótko omówić. Można powiedzieć, że u człowieka utrzymują one właściwą równowagę pomiędzy działaniem a powstrzymywaniem się od działania, a także pozwalają wykonywać działania nagradzane z opóźnie­niem, czyli po upływie pewnego czasu od chwili wykonania pracy. Skraj­na część przecinia (płaty przedczołowe) odpowiada za utrzymywanie uwa­gi oraz inicjatywę. Ludzie pozbawieni tych płatów są mniej zdolni do dłuższego koncentrowania się na trudnych zadaniach. Inne skutki usu­nięcia części płata czołowego, to osłabienie tych hamulców, od których zależy życie społeczne. Stosuje się nawet interwencje chirurgiczne w tym płacie mózgu jako sposób usunięcia nadmiernego wyhamowania, które prowadzi do pewnych form chronicznej depresji. Po leukotomii czoło­wej pacjent może stać się nietaktowny, niedyskretny, weredyczny (nad­miernie szczery). Czasem może się zachowywać niebezpiecznie agresyw­nie. Nie rozumiemy dokładnie, jak funkcjonują płaty czołowe, ale nie­wątpliwie odgrywają ważną rolę w utrzymywaniu tak typowej dla czło­wieka zrównoważonej osobowości. Eksperymenty na psach wykazały, że po usunięciu płatów czołowych zwierzęta te są niezdolne do reakcji opóź­nionych, np. już po minucie nie umieją podejść do tego spośród kilku pudełek, do którego w ich oczach włożono pokarm. Są dane na to, że także u małp płaty czołowe kontrolują reakcje opóźnione.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.