Porozumiewanie wzrokowe

Porozumiewanie się przy pomocy mowy związane jest z komunikacją wzrokową, która u wielu gatunków małp posługuje się zbiorem kilku­nastu znaków, czasem stopniowanych i dających się łączyć na różne spo­soby. Twarz ma często złożony wzór, zwłaszcza wokół oczu; jest też jasne, że porozumiewanie się przy pomocy twarzy jest bardzo ważnym elemen­tem organizacji życia zbiorowego u wszystkich gatunków. Znaczenia wyrażane są w dużej mierze przez sekwencje mimiczne. Spojrzenie wprost zmusza do ustąpienia osobnika o niższej pozycji w grupie, a patrzenie w bok jest samo oznaką niższej pozycji. Inną oznaką dominacji jest grożenie otwartym pyskiem, a odpowied­nim znakiem podporządkowania jest grymas czy niby uśmiech przestra­chu. Cmokanie wargami jest sygnałem uspakajającym.

Różne gatunki stosują podobne znaki, co skłania do przypuszczenia, że wizualny system sygnalizacji u człowieka także zawiera takie same elementy. Sygnały wzrokowe są ciągle jeszcze bardzo ważne u ludzi. Pomimo podobieństw na pewno nie należy interpretować oznak ekspre­syjnych zwierząt ?uczłowieczając” je. Każdy znak trzeba badać obser­wując, jak używają go zwierzęta w naturalnych sytuacjach.

Grymas małpy i nasz uśmiech są do siebie podobne i obydwa ozna­czają chęć zgody. Różnice możliwości fizycznych są znacz­ne. Człowiek w zasadzie utracił zdolność jeżenia włosów w celach sygna­lizacji, ale za to może mrugać, rumienić się i w inny sposób okazywać zakłopotanie. Być może są to znaki submisji (uznania swojej niższej pozycji) wykształcone jako system ochrony przed fałszywą komu­nikacją, która zagraża coraz częściej w miarę, jak ludzie coraz lepiej umieją oddziaływać nawzajem na swoje zachowanie przy pomocy słów. Możliwe, że przetrwają właśnie ci ludzie, którzy nie umieją kłamać, jeśli ich bliźni mający mniej skrupułów wyniszczą się wzajemnie. Rumieńce i inne oznaki wrażliwości i niezdolności do fałszu należą chyba do na­szych najnowszych nabytków ewolucyjnych i są najprawdziwszymi zna­mionami człowieczeństwa, choć i one mogą być aż nazbyt łatwo naduży­wane i zakłamywane.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.