Wiek starzenia się

Starzenie się jest determinowane przez dodatkowe opóźnione ujawnianie się niekorzystnych genów i jest uzależnione od wieku potencjalnego zmniejszania możliwości reprodukcji w stosunku do okresu różnicowania ciała. Podamy tu kilka cech tego zjawiska stwierdzonych przez Williamsa (1957).

1. Organizmy jednokomórkowe nie mające zróżnicowanego ciała nie powinny wykazywać objawów starzenia się. Nie oznacza to jednak, że są nieśmiertelne. Fakt, że niektóre klony giną, inne nato­miast żyją dłużej, świadczy o istnieniu doboru.

2. Zwierzęta o stosunkowo małej śmiertelności dorosłych osobników wykazują małą szybkość starzenia się. Żółwie lądowe i mor­skie są tego przykładem. Ich pancerze dają im specjalną ochronę, toteż żyją one znacznie dłużej niż inne kręgowce. Przeciwnie natomiast zwie­rzęta, które odznaczają się wysoką śmiertelnością przed osiągnięciem wieku dojrzałego, nie wykazują wyraźnych cech starości (np. morskie małże lub skorupiaki).

3. Organizmy, które rosną po osiągnięciu dojrzałości płciowej, nie starzeją się szybko. Widać to wyraźnie u takich zwierząt, jak mięczaki, skorupiaki i kręgowce wodne, które kontynuują swój wzrost po osiąg­nięciu dojrzałości płciowej, a wskutek tego wytwarzają coraz więcej jaj. Stary karp składa 10 razy więcej jaj niż młody zaraz po osiągnięciu doj­rzałości. Wzrastająca płodność zwiększa możliwość reprodukcji w póź­niejszych latach i na tej drodze zachodzi dobór zamiast starzenia się, chociaż i u tych zwierząt możemy oznaczyć ilościowo zmiany starcze.

Ciągłe powiększanie się rozmiarów ciała jest możliwe u zwierząt wod­nych, a szczególnie morskich, wzrost ich bowiem nie jest ograniczony ciężarem. Jest to oczywiste, ponieważ opór wody powoduje jedynie ście­ranie się skóry; dlatego też duże zwierzęta (podobnie jak statki) są ekonomiczniejsze niż małe, gdyż powierzchnia powiększa się jedynie jako kwadrat liniowego wymiaru. W przeciwieństwie do tego zwierzęta lą­dowe, których kończyny służą do noszenia ciała, muszą mieć mechani­zmy ograniczające ich wzrost. Bidder (1932) zwrócił uwagę, że to ogra­niczanie powiększania się jest połączone ze starzeniem się. Związek ten może być zależny od zmiany płodności i jest skorelowany z czynnikami określającymi rozmiar ciała.

4. Jeżeli starzenie miałoby wynikać z braku doboru, to powinno ono następować bardzo szybko u gatunków rozmnażających się tylko raz. U niektórych z nich zjawisko to jest bardzo wyraźne, np. u ośmiornicy czy innych głowonogów. Samice po złożeniu jaj pilnują i zaopatrują je w tlen, lecz po wylęgnięciu się małych same przestają odżywiać się i wkrótce giną. Klasycznym przykła­dem tego zjawiska wśród owadów jest imago jętki. Z kręgowców nato­miast minóg morski oraz niektóre ryby wędrowne wracają do rzek, aby wydać potomstwo i wkrótce giną. Taki schemat powinien zmierzać do rozwoju jednego z kilku okresów (sezonów) rozmnażania (Williams, 1957). Osobniki, które wróciły do morza, będą narażone na dalsze nie­bezpieczeństwo, a ich ograniczona płodność będzie przyspieszać rozwój zmian starczych w populacji.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.