Regulacja populacji poprzez antykoncepcję

Szczepy takie jak pasterski szczep Samburu, podobnie jak ich paleoli­tyczni poprzednicy, potrzebują pełnej reprodukcyjnej siły dla utrzyma­nia i kontynuowania populacji. Wraz ze wzrostem ilości pokarmu i zmniejszeniem śmiertelności dla wielu społeczeństw wyłoni­ła się perspektywa niepożądanego przyrostu populacji, co wykazał już dawno Carr-Saunders (1936). Według tego badacza ograniczanie popu­lacji jest bardzo szeroko rozpowszechnione pośród ludzi wszystkich sta­diów rozwoju. Poronienia i dzieciobójstwo były i są praktykowane w większej części świata.

Świadome ograniczanie zapłodnienia, co do czego również nie ma wątpliwości, były praktykowane od długiego czasu, np. przez coitus interruptus ? zapobiegający wejściu nasienia do pochwy. Stosowanie prezerwatyw dla tych celów było z pewnością prze­ważające w osiemnastym wieku w krajach zachodnich. Były one wytwa­rzane ze ślepej kiszki owiec i pęcherzy pławnych ryb i, jak się przy­puszcza, zostały one wynalezione przez pułkownika Cunduma. Boswell podaje, że taki ?pancerz” bardziej chronił przed infekcją niż przed ciążą.

Nie jesteśmy w stanie powiedzieć, czy tego rodzaju praktyki miały jaki­kolwiek wpływ na regulację wielkości populacji.

Wynalezienie gumowych środków antykoncepcyjnych w obecnym stu­leciu jest niewątpliwie jednym z czynników ograniczających wzrost po­pulacji w krajach zachodnich. Męskie mechaniczne środki antykoncep­cyjne rozwinęły się z owczych ślepych kiszek do obecnie stosowanych gumowych prezerwatyw; żeńskie antykoncepcyjne środki mechaniczne („dutch cap”) mogą być stosowane w połączeniu z chemicznymi substan­cjami plemnikobójczymi. Takie metody antykoncepcyjne mają oczywiś­cie niedostatki w fizycznym rozumieniu. Są one w większości przezwy­ciężane przez sztuczne wewnątrzmaciczne urządzenia (intra-uterine de­vices, IUD) zaopatrzone w pętle, łuki lub spirale z cienkiej folii poliety­lenowej. Urządzenia te są wkładane do macicy przez wyćwiczoną osobę i mogą być pozostawione dopóty, dopóki zapłodnienie jest możliwe. Nie jest jednak całkowicie pewna ich skuteczność. Odkąd środki te tak udo­skonalono, że nie nasuwają one żadnych zastrzeżeń poza dopasowaniem i nie przeszkadzają w kopulacji, mają oczywiście duże zalety w zapobie­ganiu ciąży. Redukują one bowiem współczynnik zajścia w ciążę do 2? 3% na rok lub mniej.

Zrozumienie istoty cyklu menstruacyjnego i jego hormonalnej regu­lacji otworzyło drogę biologicznym metodom antykoncepcji. Wiadomość, że owulacja pojawia się około 14 dnia po rozpoczęciu ostatniego okresu, umożliwiła opracowanie prostych naturalnych rytmowych metod anty­koncepcyjnych. Jajeczko i plemnik zazwyczaj żyją tylko krótki czas. Unikanie kopulacji przez dwa do trzech dni około środka cyklu jest wystarczającą ochroną przed zapłodnieniem z wyjąt­kiem stosunku z tymi kobietami, u których owulacja jest nieregularna.

Substancje hormonopodobne regulujące cykl menstruacyjny dawane doustnie w postaci pigułek są efektywnym środkiem antykoncepcyjnym. Estrogeny zazwyczaj przeważają we krwi w pierwszym okresie cyklu, a progesteron ? w drugim. Zgodnie z odkryciem Pincusa (1965) progesteron hamuje owulację. Wypróbował on dużą serię sterydów mających działanie podobne do progesteteronu. Ostatecznie znalazł on wśród nich kilka, których działanie po przyjęciu doustnym było sku­teczne i które dawały minimalne efekty uboczne. Taka jest zasada do­ustnej antykoncepcji w postaci pigułek wprowadzonej w roku 1950.

Zazwyczaj mieszanina hormonów jest brana każdego dnia od 5-go do 27-go dnia cyklu. Różnorodne dawki i kombinacje były próbowane, a ulepszanie metody jest ciągle możliwe i prawdopodobne. Przyjmuje się, że metoda ta jest stosowana obecnie przez 10 milionów ludzi ze współczynnikiem ciąży równym 0,1 na rok. Wprawdzie zaobserwowano różne uboczne efekty, ale można ich uniknąć przez zmianę stosowanych hormonów. Było wiele dyskusji o wzrastającym ryzyku krzepnięcia krwi, ale jest ono bardzo małe i nie większe niż ryzyko zakrzepów w czasie ciąży.

Wraz z ulepszeniem i wprowadzeniem prostych metod jest wielce prawdopodobne, że antykoncepcja rozpowszechni się szeroko i być może szybko, jak to już stało się w Japonii, na Tajwanie i w Indiach. Programy i polityka populacyjna istnieją w wielu krajach i lista ich z każdym rokiem jest coraz dłuższa. Z kra­jów o populacjach ponad 25 milionów tylko Nigeria, Brazylia i Burma nie stosują tego rodzaju polityki. Oczywiście istnienie polityki dotyczą­cej regulowania populacji nie oznacza aktualnego zmniejszenia wskaźni­ka rozwoju, jak to miało miejsce w Japonii, Hongkongu, Singapurze, Taj­wanie i w Południowej Korei. Duża liczba młodych mężczyzn i kobiet w populacji o młodym typie spowoduje z pewnością większy w niej przy­rost w następnych kilku latach. Jest nieprawdopodobne, że eksplozja populacji będzie kontynuowana dokładnie wzdłuż linii przedstawionych przez krzywe, tak jak w niedawnej przeszłości. Wielu ludzi już wie, jak ograniczyć liczbę rodziny, a wielu dowie się o tym wkrótce. Jest bardzo prawdopodobne, że antykoncepcja stanie się bardziej powszechna, ale nie wiemy, jaki wpływ będzie to miało na wielkość populacji.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.