Znaczenie liczb

Każdy człowiek gromadzi znacznie więcej informacji, które mogą być wykorzystane przez populację ludzką, aniżeli osobniki innych gatunków zwierzęcych. Jest więc paradoksem, że zbieranie przez człowieka infor­macji użytecznych dla jego gatunku jest uzależnione od pozostałych członków społeczeństwa. Jednak o zmianach technologii decyduje cała populacja, a nie pojedyncze osobniki, mimo że każdy z nich potrafi w niezwykle pomysłowy sposób znajdować środki zabezpieczenia swej egzystencji. Z pewnością prężność populacji ludzkiej jest duża i będzie wzrastać. W chwili obecnej uważa się, że znacznie ważniejszym proble­mem jest nasza zdolność do reprodukcji aniżeli możliwości wzajemnego zniszczenia.

Dlatego też badania zmian populacji ludzkich muszą być jednym z głównych tematów badań homeostazy ludzkiej. Najbliższym zadaniem jest zrozumienie przyczyn zmian populacji ludzkiej, a szczególnie ważne jest przewidywanie liczby ludzi w najbliższej przyszłości. Zabezpiecze­nie potrzeb pokarmowych zależy przecież od znajomości liczby ludzi. Cenna jest zatem wiedza o przyszłych potrzebach ludzkości. Odpowied­nie plany mogą być wykonywane przez polityków, rolników, rybaków, łudzi interesu (np. przedsiębiorców, przemysłowców), inżynierów, urzęd­ników, wojsko, władze szpitalne, lekarzy i resztę z nas; będzie to jednak możliwe tylko wówczas, gdy poznamy wielkość i charakterystykę ocze­kiwanej populacji. Stąd wniosek, że planowanie stanowi podstawowe zabezpieczenie przyszłych pokoleń.

W rozdziale tym rozważymy jedynie sprawę liczebności ludzi i mo­żemy się spodziewać, że tylko to jest istotną cechą ludzkiego życia, która jest prawie tak ważna jak charakterystyka osobników. Nie znaczy to, że udział poszczególnych osobników jest nieistotny; przeciwnie, inwencja twórcza pojedynczych mózgów stanowi zasadniczą cechę zadziwiającego postępu człowieka. Ale czy istnieją osobniki, które mogą powodować zmiany takie, jak powstałe w wyniku nacisku rosnącej populacji? Lub też, czy istnieją inne sposoby powodujące zmiany?

Są to wielkie historyczne pytania, na które prawdopodobnie nie uzyskamy ostatecznych odpowiedzi. Lecz rozważmy przynajmniej parę biologicznych aspektów tego problemu i przedyskutujmy kilka metod badania wielkości populacji oraz faktów odsłaniających przeszłość.

Stopniowy wzrost wszystkich ludzkich populacji nie jest żadną zasadą, gdyż ich liczebność często zmniejszała się. Dlatego badania różnych okre­sów życia człowieka w przeszłości mogą przyczynić się do wyjaśnienia wpływu zmian wielkości populacji na życie ludzi.

Należy podkreślić, że temat ten jest tak rozległy, iż powierzchowne badania ? takie jak prowadzone obecnie ? pozostawiają dużo wątpli­wości wymagających rozstrzygnięcia. Być może najbardziej istotne jest to, że w badaniach dotyczących rozwoju populacji nic w pełni nie udo­wodniono, gdyż i tutaj, podobnie jak w biologii człowieka, nie kierujemy się jeszcze zdrowym rozsądkiem. Liczba i skala wydarzeń wykracza poza zwyczajne nasze doświadczenie, które ukształtowało pojedyncze modele w naszych mózgach.

Jeśli mamy mówić o populacji, musimy zacząć od początku i przed­stawić kilka faktów. Mimo że liczba ludzi w obecnych czasach gwałtow­nie wzrosła, nie wynika z tego, że rodzaj ludzki musi głodować, lub że nasi następcy za 300 lat będą stali na ziemi w (zwartym) tłoku. Jest jednak prawdopodobne, że może i tak być. Bez zrozumienia tych problemów trudno uczynić wiarygodnym przewidywanie nawet dla kilku dziesięcioleci naprzód. Lecz przynajmniej wiemy, że musimy być ostroż­ni i nie zaślepieni, jak zwolennicy teorii Malthusa lub jej przeciwnicy. Są to dopiero początki istnienia realnie użytecznych metod badań i gro­madzenia faktów.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.