Definicja ogólna zmian starczych

Zmiany zachodzące z wiekiem dotyczą tak wielu części ciała i są tak powszechnie znane, że ich pełna biologiczna klasyfikacja jest utrudniona. Jaki związek zachodzi między faktami, że starsi ludzie mają pomarszczo­ną skórę, stają się nierozsądni, skłonni do zadyszki, niezdolni do repro­dukcji i nieuchronnie zbliżają się do śmierci? Nie jest naszym zadaniem przedstawić tu cały zestaw aspektów tego nieszczęsnego stanu, który na­zywamy starością. Aby uchwycić istotne cechy tego procesu, należałoby sprawdzić, co kryje się poza poszczególnymi przejawami i spróbować skla­syfikować je w kilku kategoriach. Williams ? a być może i Medawar ? jest zdania, że klasyfikacja taka nie jest możliwa. Według nich cechy starcze są mieszaniną ubocznych działań genów, które w sposób korzystny wpływały na rozwój we wcześniejszych etapach. W przeciwieństwie do obu autorów Comfort (1966) sporządził ścisłą klasyfikację zmian star­czych, dzieląc je na trzy kategorie:

1)      zmiany jakościowe przy podziale komórek (?niewłaściwe kopio­wanie”),

2)     ubytki lub uszkodzenia wśród stałych postmitotycznych komórek,

3) zmiany koloidowe w cząsteczkach, zarówno w pozakomórkowych drobinach strukturalnych (takich jak kolagen), jak i wewnątrzkomórko­wych zasobach informacji.

Comfort uważa nawet, że wszystkie zmiany towarzyszące starości mo­gą być umieszczone w jednej z powyższych grup.

Na przykład kolagen i elastyna, które u dorosłego osobnika są czą­steczkami o małej szybkości wymiany, znacznie zmieniają się z wiekiem. W cząsteczkach pojawiają się nowe kombinacje sprzyjające tworzeniu się poprzecznych wiązań między łańcuchami polipeptydowymi, zmienia się wytrzymałość i sprężystość ciała. Wiele z widocznych zmian starczych jest wynikiem zmian w tkance łącznej, np. w tętnicach i skórze.

Zmiany starcze są szczególnie ostro widoczne w trwałych postmitotycznych komórkach, takich jak komórki mięśniowe i nerwowe. Naj­lepszym wskaźnikiem spodziewanej długości życia jest tempo zmian po­jemności psychologicznej. W późniejszym okresie życia zachodzi prawdopodobnie stały ubytek neuronów. Wymie­nia się liczbę 100 000 neuronów ginących każdego dnia; nie ma jednakże pewnych danych, czy zwiększa się szybkość tych strat. Układ nerwowy zależny jest od rozległości licznych kanałów, dzięki którym możliwe są odpowiednie przewidywania i przekazywania ich do efektorów pomimo wysokiego poziomu szumów i stosunkowo małej szybkości operacji i prze­wodzenia. Zmniejszenie liczby kanałów wywołuje obniżenie wiarygodno­ści przewidywań. Jest to szczególnie ważne w takich miejscach, jak ob­szar podwzgórza (hypothalamus), którego neurony mają wpływ na wiele procesów homeostatycznych, łącznie z kilkoma układami działającymi jako zegary. Podwzgórze i inne niższe ośrodki zawierają stosunkowo ma­ło neuronów; nie ma też dokładnych danych, co do ich ubytku w pro­cesie starzenia.

Komórki postmitotyczne są szczególnie podatne na uszkodzenia w wy­niku zużycia i mutacji. Niektórzy biologowie utrzymują, że same mu­tacje somatyczne (w najszerszym sensie dowolnego defektu genetyczne­go) mają w sposób wystarczający wyjaśnić zmiany starcze (patrz Curtis, 1966). Na przykład u starych myszy stwierdzono w 70% komórek wątro­by większość nieprawidłowych chromosomów. Okazało się niedawno, że zaburzenia w chromosomach, zwłaszcza w X i Y, zwiększają się u ludzi po przekroczeniu 45 roku życia. (Hamerton i inni, 1965), co jest dowo­dem zmniejszającej się wydajności mitotycznej. Co więcej, promienio­wanie, które zwiększa tempo mutacji, także skraca życie w sposób po­dobny do starzenia (starzenie wywołane promieniowaniem). Szczegółowe badanie wpływu promieniowania na ludność Hiroszimy wykazały jednak­że brak korelacji między zmianami starczymi, rozpatrywanymi w różny sposób, a bliskością centrum eksplozji atomowej. Istnieją poza tym inne powody, aby przypuszczać, że mutacja somatyczna nie jest jedyną przy­czyną wszystkich zmian starczych.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.