Starzenie się roślin

U roślin daje się szczególnie wyraźnie zauważyć, że pewne zjawiska po­krewne starzeniu się są przystosowywane i mieszczą się w genetycznym programie gatunku. Zamieranie roślin jednorocznych jesienią uważa się za rzecz tak naturalną, że nie zauważa się, by śmierć ta mogła być istotną częścią systemu życiowego danego gatunku. Co więcej, u wielu bylin z klimatu umiarkowanego obumiera corocznie większa część ich ciała, przede wszystkim liście, a fakt ten powinien przypominać nam o nie­bezpieczeństwie zrównywania śmierci z unicestwieniem całego organi­zmu, co skłonni jesteśmy bez uzasadnienia przyjmować jako prawdziwe dla ssaków. Unikniemy tego błędu, jeśli uznamy stałość zmian metabo­lizmu lub umieranie wielu komórek podczas rozwoju embrionalnego bądź też ciągłą wymianę tkanek. Jednakże opadanie liści jesienią jest widoczne, podczas gdy nie dostrzega się obumierania tysięcy czerwonych krwinek, co dzieje się nieustannie np. w każdym człowieku.

Niemniej ani opadanie liści, ani wymieranie krwinek czerwonych nie są tym, co zwykliśmy nazywać starzeniem. Wskazuje to, że śmierć ro­zumiana jako degradacja zróżnicowanej materii i jej powrót do stanu materii nieożywionej nie jest sama przez się oznaką starzenia się. Sygna­łem starzenia się jest zwiększone prawdopodobieństwo degradacji całej jednostki homeostatycznej, o ile daje się ją zaobserwować.

U roślin występują więc dwa rodzaje długowieczności i dwa rodzaje starzenia, czyli całej rośliny lub jej części. Na przykład liście drzew zrzucających je starzeją się każdego roku. Całe na­tomiast drzewo stopniowo starzeje się i niszczeje, a tempo jego wzrostu stale maleje. Wszystko to prowadzi do ostatecznego zniszczenia drzewa. Prawdopodobnie jednak wieloletnie starzenie nie występuje na poziomie komórkowym, gdyż wycinki pędów starego drzewa mają tempo wzrostu takie, jak rodzicielskie drzewo kiedy było młode.

Pozostaje jeszcze otwarte zagadnienie, czy rośliny długo żyjące prze­jawiają stały spadek pojemności homeostatycznej. Wiele czynników kom­plikuje ocenę eksperymentów, w których obserwuje się odnowienie ży­wotności rośliny po przeniesieniu jej w nowe warunki. Jedno jest pewne, że w nowych warunkach powstają nowe możliwości dla wzrostu i po­działu komórek, a więc i do eliminowania nienormalnych komórek.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.