Zmienność dziedziczna

Na wszystkie cechy organizmów żywych ma wpływ ich DNA, ponieważ DNA kontroluje enzymy, dzięki którym powstaje. Większość cech po­zostaje pod wpływem wielu enzymów, a zatem i wielu genów, dlatego cechy takie wykazują zmienność ciągłą. Na przykład na wzrost człowie­ka ma wpływ wiele czynników: wielkość przyrostu kości wzdłuż, dzia­łanie przysadki mózgowej, efektywność trawienia itp.; dlatego wzrost zmienia się w sposób ciągły. Pewne różnice cech powsta­ją w wyniku działania tylko jednego lub niewielu enzymów i dlatego segregacja mendlowska wywołuje tu zmienność nieciągłą. To czy ludzie mają niebieskie czy brązowe (piwne) oczy, zależy od ilości wytworzonej melaniny. Produkcja tego barwnika jest związana z dość prostym mendlowskim układem genetycznym, który warunkuje, że oczy są zwykle piwne lub niebieskie, a nie barwy pośredniej. Nie wynika to z faktu, że wytwarzanie niebieskiej barwy oczu zależy tylko od jednego enzymu. Jest oczywiste, że w budowie wszystkich części tęczówki współdziałają setki enzymów, lecz ostatnim krytycznym czynnikiem determinującym jej barwę jest jeden lub najwyżej kilka enzymów.

Jedyną różnicą między ciągłą i nieciągłą zmiennością jest liczba enzy­mów, a zatem i genów. Najczęściej występuje zmienność ciągła. Czyn­niki genetyczne mogą współdziałać w bardzo rozmaity sposób. Wydaje się, że większość genów ma wielorakie skutki (plejotropizm). Na przy­kład każdy prawie gen mający wpływ na barwę futerka myszy działa także na wielkość zwierzęcia (Griineberg, 1952). Ważnym przykładem tego u ludzi jest to, że gen warunkujący grupę krwi A zwiększa podat­ność osobniczą na raka żołądka, podczas gdy ludzie z grupą 0 są bardziej podatni na wrzody dwunastnicy. Zwykle nie jest jasne, czym wywoływane są efekty plejotropowe, gdyż nie wiadomo, w jaki sposób jeden gen, a więc i jeden enzym, mógłby powodować tak rozmaite dzia­łania. Trzeba pamiętać, że gen w ujęciu genetyka zajmującego się dzie­dzicznością ssaków, choć częściowo rozpoznawalny dzięki zjawisku ?crossing over”, bynajmniej nie jest ową jednostką doskonałą wykrywal­ną metodami stosowanymi w badaniach nad genami bakterii. Jakkol­wiek kod genetyczny został poznany, mamy jeszcze ciągle przed sobą ogromne zadanie odczytywania tego, co jest zapisane w księgach gene­tycznych Homo sapiens i innych gatunków.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.