Reakcje obrony i ataku

Wiele wzorców reakcji inicjowanych przez podwzgórze służy nie ?do­raźnej” homeostazie, lecz aktywizuje się tylko sporadycznie, gdy powsta­je nagła potrzeba. Z tego punktu widzenia wzorce reakcji takich, jak ucieczka czy walka, są w sposób oczywisty analogiczne do mechanizmu szybkiej naprawy. Najprostszymi bodźcami inicjującymi takie reakcje obronne są sygnały powstające w przypadku urazów tkan­ki, a więc sygnały, które subiektywnie rozpoznajemy jako ból. Nie ma­my pewności, czy taka sytuacja zawsze oznacza przenoszenie impulsów przez specyficzny zespół włókien bólowych. Naj­prostszą reakcją na sygnały bólu jest oczywiście cofnięcie urażonej części, jeśli to jest możliwe. Rzeczywiście ?refleks mięśniowy”, dzięki któremu kończyna cofa się, np. po ukłuciu lub oparzeniu, jest jedną z najdokład­niej zbadanych reakcji. Reakcja ta pojawia się nawet u zwierząt, których mózg został operacyjnie oddzielony od rdze­nia kręgowego. W bardziej złożonych reakcjach na ból pośredniczy pod­wzgórze (?gniew”). Jeszcze bardziej złożone są reakcje angażujące korę mózgową, która może inicjować i kierować całą sekwencją działań ofen­sywnych lub defensywnych.

Pobudzanie elektrodami wszczepionymi w pewne części podwzgórza u kota wytwarza objawy gniewu. Nazywa się je ?gniewem pozornym”, ponieważ są niekompletne, a także przypuszczal­nie dlatego, że nasz obyczaj językowy wymaga, by termin ?gniew praw­dziwy” zarezerwować dla czegoś wytwarzanego przez ?umysł” ludzki lub zwierzęcy. Ograniczony charakter tego rozróżnienia jest źródłem jeszcze jednej wątpliwości w kwestii, czy zasadne są opisy oparte na dualizmie umysłu i ciała.

Po uszkodzeniu pewnych części podwzgórza kot, który uprzednio rea­gował zadowoleniem na głaskanie, będzie atakował każdego, kto go dotknie. Natomiast przy uszkodzeniu innych, przyległych regionów (cia­ło migdałowate) małpy nie okazują ostrożności, np. nie uciekają i nie skrzeczą ostrzegawczo, co normalnie robią na widok obcych. W przy­padku uszkodzenia płatu skroniowego będą one podnosić i oglądać węże, których wszystkie normalne małpy się boją.

Sygnały bólu, podobnie jak sygnały głodu, docierają także do wyż­szych centrów i służą do dokonywania zapisów pamięciowych zapobie­gających powtarzaniu działań, które wywołały ból. Szczur umieszczony w klatce, w której część podłogi znajduje się pod napięciem elektrycz­nym, szybko uczy się odnajdywać te miejsca, w których nie grozi mu porażenie. Umieszczony ponownie w tej klatce okazuje strach, który można z grubsza określić jako wyuczoną reakcję na perspektywę bólu. Wykorzystując dążenie szczura do unikania bólu można go wyuczyć dal­szych reakcji, np. uruchamiania dźwigni w celu ucieczki z niebezpiecz­nego miejsca.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.